Terapia Integracji Sensorycznej została wprowadzona do naszego ośrodka w roku szkolnym 2005/06. Placówka zatrudnia trzech terapeutów, tyflopedagogów posiadających certyfikaty Polskiego Związku Terapeutów Integracji Sensorycznej oraz będących jego członkami :
mgr Danutę Burda,
mgr Grażynę Kisiel,
mgr Joannę Burdę-Ziemniak.
Fundusze na wyposażenie sali niezbędnej do terapii zgromadzone zostały dzięki współpracy naszego ośrodka z norweską Fundacją "Bezpieczne Schronienie", Wrocławskim Stowarzyszeniem Przyjaciół Dzieci Niewidomych, PFRONem, oraz Fundacją "Wspólna Droga".
Terapią Integracji Sensorycznej zostały objęte dzieci uczęszczające do klasy wstępnej, pierwszej, drugiej i trzeciej, dzieci małe (w ramach Wczesnego Wspomagania Rozwoju) oraz dzieci starsze - u których zaburzenia wskazywały na deficyty SI. Łącznie Terapią Integracji Sensorycznej objętych jest 45 dzieci słabowidzących lub niewidzących.
Dzieci oprócz wady wzroku posiadają często dodatkowe sprzężenia. Integrację Sensoryczną można zdefiniować jako: "procesy percepcji zmysłowej wrażeń docierających do naszego ciała i integrowanych w układzie nerwowym tak, by mogły być użyte do powstania odpowiednich reakcji." [Maas Violet "Uczenie się przez zmysły. Wprowadzenie do teorii integracji sensorycznej dla rodziców i specjalistów tł". Grzybowska Ewa i in. WSiP Warszawa 1986, s.17] Integracja sensoryczna to zatem zdolność zbierania i rozpoznawania informacji płynących z naszego ciała poprzez zmysły (wzroku, dotyku, kinestetycznego, słuchu, smaku i węchu) i z otaczającego nas świata.
Dziecko wykorzystuje doświadczenia zmysłowe tak, by mogło odpowiadać właściwie na życiowe wymagania płynące z otoczenia. Tworzone są wówczas reakcje adaptacyjne ukierunkowane na określony cel działania lub reakcje na określony bodziec zmysłowy. Do prawidłowego rozwoju dziecka potrzebnych jest wiele typów aktywności sensorycznych. Dlatego też przeprowadzenie badań różnicujących, wzbogaconych o obserwację kliniczną, pozwala dobrze zdiagnozować dziecko i zaplanować terapię Integracji Sensorycznej.
Zaburzenia integracji sensorycznej zostały sklasyfikowane po raz pierwszy przez Ayres. Obecnie można mówić o następujących typach zaburzeń:
- dysfunkcjach procesów somatosensorycznych;
- dysfunkcjach posturalnych;
- obustronnej koordynacji i sekwencyjności;
- dysfunkcjach w zakresie somatopraksji;
- dysfunkcjach w zakresie praksji na polecenie słowne;
- dysfunkcjach w zakresie praksji wzrokowych;
- deficytach percepcji kształtu i przestrzeni;
- deficytach wzrokowo-konstrukcyjnych;
- deficytach koordynacji wzrokowo-ruchowej;
Terapię Integracji Sensorycznej prowadzi się w oparciu o konkretne narzędzia badawcze: obserwację kliniczną i wystandaryzowane testy tj. Południowokalifornijskie Testy Integracji Sensorycznej. Dla terapeuty Integracji Sensorycznej istotne są także: informacje dotyczące wyglądu dziecka, przebiegu ciąży, porodu, wczesnego rozwoju dziecka, podstawowa diagnoza dziecka, iloraz inteligencji, zachowanie się podczas obserwacji i testów, wyniki obserwacji klinicznej i testów. W terapii integracji sensorycznej wykorzystuje się przede wszystkim mocne strony dziecka. Terapia Integracji Sensorycznej może być prowadzona u dzieci niewidomych: posiadających zaburzenia integracji sensorycznej, w ramach kompensacji rozwoju dziecka niewidomego. Terapia Integracji Sensorycznej może być wykorzystywana do stymulacji zmysłowej oraz stymulacji rozwoju ruchowego dziecka niewidomego. Najczęściej spotykanymi zaburzeniami integracji sensorycznej w grupie dzieci niewidomych objętych terapią są: zaburzenia czucia (nadwrażliwość układu dotykowego), równowagi, systemu przedsionkowego, obustronnej koordynacji ruchowej, trudności w przekraczaniu linii środkowej ciała, zaburzenia planowania ruchu oraz słabe napięcie mięśni. Terapia Integracji Sensorycznej wspomaga proces kompensacji u dzieci niewidomych poprzez ćwiczenie zmysłów: dotyku, kinestetycznego, słuchu, węchu, smaku co jest ściśle związane z procesem poznania rzeczywistości, otaczającego świata, ludzi, zwierząt, przedmiotów. Stymulowanie zmysłów przyczynia się do rozwoju aktywności własnej dziecka niewidomego, rozwoju orientacji w przestrzeni i samoobsługi. Terapia Integracji Sensorycznej minimalizuje konsekwencje opóźnienia rozwoju ruchowego dziecka niewidomego. Dzięki Terapii Integracji Sensorycznej dziecko niewidome oprócz multisensorycznej stymulacji nabywa szereg sprawności ruchowych. Terapia Integracji Sensorycznej poprzez wykonywanie ćwiczeń ruchowych wpływa na rozwój manipulacji, lokomocji, eliminuje zwiększoną asymetrię funkcjonalną rąk czy wzmożony tonus mięśniowy. Integracja Sensoryczna ma również charakter terapeutyczny z uwagi na kształtowanie u dziecka niewidomego samodzielności, poczucia sprawstwa, zaradności życiowej. Dzięki Integracji Sensorycznej dziecko staje się bardziej aktywne i odważne, zaczyna bardziej wierzyć we własne możliwości. Przy terapii Integracji Sensorycznej dotyczącej dziecka niewidzącego lub słabo widzącego należy pamiętać o dostosowywaniu sprawności ruchowych oraz wykorzystywanych pomocy do możliwości wzrokowych dziecka. Terapia musi uwzględniać również zalecenia lekarskie oraz ochronę uszkodzonego wzroku.
Opracowała: Joanna Burda-Ziemniak
